Menu
    English

    Oudere migranten met vergeetachtigheid of dementie

    Signalerings- en ondersteuningsnetwerken voor migrantenouderen met (signalen van) dementie en mantelzorgers

    Publicatiedatum: 09 april 2019

    De huidige dementiezorg sluit niet goed aan op behoeften van migrantenouderen en hun familie. Volgens de deelnemende instellingen aan dit project is het nodig dat hulp eerder wordt ingezet om zo veel problemen te voorkomen. Dit project gaat over de vraag wat er nodig is om die hulp beter te laten aansluiten bij de behoeften van migrantenouderen met dementie en hun familie en hoe die op tijd bij hen terecht komt.

    Over het project

    Aanleiding

    Een groep professionals uit zorg en welzijn, Alzheimer Nederland afdeling Rotterdam en onderzoekers van Kenniscentrum Zorginnovatie constateerde dat migrantenouderen met dementie niet goed in beeld zijn bij zorg- en welzijnsinstellingen. Vaak worden zij binnen de familie opgevangen en verzorgd, wat niet altijd goed gaat. Soms komen de ouderen helemaal niet meer buiten en worden ze voor de buitenwereld letterlijk onzichtbaar. Er is veel onwetendheid over dementie, waardoor het veranderende gedrag niet goed wordt begrepen. Ook sluit de zorg niet altijd goed aan bij de behoeften. Hierdoor krijgen de ouderen geen passende zorg. De familie wil het zelf oplossen en raakt overbelast. Hulp wordt pas ingeschakeld wanneer het echt niet meer gaat. 

    Aanpak

    Het onderzoek speelt zich af in de Rotterdamse wijken Delfshaven en Feijenoord. Hier wonen veel migrantenouderen en vooral ouderen met een Marokkaanse, Turkse, Surinaamse en Kaapverdische achtergrond. Het onderzoek zal zich vooral op deze groepen richten, maar sluit migrantenouderen met een andere achtergrond niet uit. Medewerkers van de deelnemende organisaties komen regelmatig samen in wat we een ‘lerend netwerk’ noemen. Dit netwerk bestaat uit ouderenadviseurs, wijkverpleegkundigen, casemanagers dementie, vrijwilligers, (docent-)onderzoekers en studenten. Zij gaan op een laagdrempelige manier in de wijk op zoek naar migrantenouderen met dementie en hun families. Met ouderen en mantelzorgers worden gesprekken gevoerd over hun leefwereld, wensen en behoeften. Er worden groepsgesprekken gehouden met professionals en sleutelfiguren in de wijk over hun ervaringen met het bereiken en ondersteunen van migrantenouderen met dementie. 

    Vervolgens maakt het lerend netwerk in beide wijken een plan van aanpak waarin staat:

    • Hoe migrantenouderen met tekenen van dementie tijdig bereikt kunnen worden;
    • Welke behoeften de families hebben;
    • Hoe het zorg- en welzijnsaanbod kan aansluiten bij die behoeften.

    Dit plan wordt voorgelegd aan een klankbordgroep van ervaringsdeskundigen en een groep deskundigen waarin ook mensen van de gemeente en de zorgverzekeraar zitten. Vervolgens wordt het plan zo nodig aangepast. In de tweede helft van het project wordt het plan in de twee wijken uitgevoerd. Migrantenouderen die deelnemen aan het project worden besproken in het ‘lerend netwerk’. Samen wordt nagegaan wat de meest passende ondersteuning is. Dit wordt voorgelegd aan de ouderen en hun mantelzorgers en vervolgens samen met hen uitgevoerd en geëvalueerd. Onderzoekers beschrijven wat maakt dat het goed of minder goed gaat.

    Er worden studenten betrokken vanuit minoren en afstudeerprojecten. Studenten die dezelfde taal spreken als de ouderen worden ingeschakeld bij het afnemen van interviews. Ook zijn er opdrachten voor studenten om uit te zoeken welke voorzieningen er in de wijk zijn en hoe die beter toegankelijk gemaakt kunnen worden voor migrantenouderen met dementie.

    Vervolg project

    Vervolgproject Betere zorg voor Oudere migranten met dementie door Samenwerking, (vroeg)Signalering en diagnostiek (BOSS).

    Van februari 2023 tot februari 2024 vindt een vervolgproject plaats onder de noemer Betere zorg voor Oudere migranten met dementie door Samenwerking, (vroeg)Signalering en diagnostiek (BOSS). Dit project is een verspreidings- en implementatie impuls (VIMP) van de resultaten. Het vervolgproject sluit aan bij de doelstelling van de welzijnsopdracht in de gemeente Rotterdam om een dementievriendelijke stad te realiseren. Daarvoor is het belangrijk dat de opgedane kennis in het voorgaande project breed wordt verspreidt en met name verschillende groepen vaardig worden gemaakt in het oppakken van signalen van dementie. Dit wordt gedaan door voorlichting te geven over (signalen van) dementie op al bestaande bijeenkomsten voor oudere migranten en mantelzorgers en dit overdraagbaar te maken voor sleutelfiguren. Daarnaast komen er kennisbijeenkomsten voor zorg- en welzijnsprofessionals over (vroeg)signaleren en diagnostiek van dementie en het verbeteren van de samenwerking in de ondersteuning van oudere migranten in het bijzonder in de dementieketens. Ook is de inzet dat de ontwikkelde werkwijze tussen zorg en welzijn uit het voorgaande project wordt voortgezet en door meer professionals wordt overgenomen als blijvende werkwijze in wijken waar veel oudere migranten wonen. Tot slot worden de opgedane kennis en ontwikkelde producten overdraagbaar gemaakt voor de zorg- en welzijnspraktijk, het onderwijs en dementieonderzoek door verbetering van de e-learning, artikelen en informatie op websites van relevante organisaties en kennisinstituten.

    Het Implementatie- en Verspreidingsproject BOSS is een samenwerking met welzijnsorganisatie SOL, Alzheimercentrum van Erasmus MC, Alzheimer Nederland afdeling Rotterdam, gemeente Rotterdam en Kenniscentrum Zorginnovatie van Hogeschool Rotterdam.

    Het VIMP project wordt gesubsidieerd vanuit het Deltaplan Dementie van ZonMw en Alzheimer Nederland.

    Resultaten

    1. Twee zogenaamde Communities of Practice
      (CoP’s, lerende netwerken) als een nieuwe manier van samenwerking tussen organisaties zorg en welzijn en tussen formele en informele zorg op wijkniveau.
    2. Een methode vastgelegd in een werkboek bestaande uit een beschrijving van de stappen, werkzame factoren, geleerde lessen en tools voor het vroegsignaleren en ondersteunen van migrantenouderen met (signalen van) dementie en mantelzorgers, inclusief een implementatieplan.
    3. Een lespakket met kennis en competenties die (toekomstige) professionals nodig hebben om migrantenouderen met dementie te ondersteunen.
    4. Een conferentie over de resultaten van het project.
    5. Wetenschappelijke en vakpublicaties.

     

    Samenwerkingen

    In de media

    Publicaties/producten

    Nieuwsbrieven

    Vierluik

    De resultaten van het project ‘Samen werken aan betere dementiezorg door samen te leren’

    Dit project richt zich op innovatie van het onderwijs op het gebied van wonen, welzijn en zorg voor mensen met dementie en mantelzorgers. Een onderdeel daarvan is de ontwikkeling van een onderwijsmodule over migrantenouderen en dementie voor de IVG opleidingen van Hogeschool Rotterdam en andere hbo-opleidingen. Het onderzoek heeft plaatsgevonden in 2016-2017. De resultaten van de vier onderzoeksvragen van het project zijn in een vierluik als losse artikelen vastgelegd.

    ''Dit project verdient continuïteit voor de burgers en dan speciaal voor migrantenouderen. Vooral omdat we collega’s hebben met verschillende expertises en ervaring en ook verschillende achtergronden. De cliënt heeft hier baat bij. Iedereen heeft een eigen aanpak en dit delen heef echt meerwaarde voor de cliënten.''

    Professional Kernteam Feijenoord

    Projectfeiten

    Looptijd


    2019 - 2021

    Financiering


    ZonMwprogramma Memorabel, onderdeel van het Deltaplan Dementie. Met steun van Alzheimer Nederland en de deelnemende instellingen.


    Lectoraat


    Lectoraat Samenhang in de Ouderenzorg

    Thema


    Integrale Zorg

    Medewerkers

    betrokken bij dit project